TRT Haber’in ScienceAlert kaynaklı haberine göre, plastik ve gıda ambalajlarında yaygın kullanılan bisfenol A’nın (BPA) insanlarda güvenli kabul edilen dozlarda dahi kısa sürede insülin duyarlılığını azalttığı deneysel olarak saptandı. California Polytechnic State University (CPSU) ve Rutgers Üniversitesi’nden araştırmacılar, 40 sağlıklı genç yetişkin üzerinde yürüttükleri randomize, çift kör klinik çalışmada, beş günlük BPA maruziyetinin periferik insülin duyarlılığını yüzde 9 düşürdüğünü raporladı. Plasebo grubunda ise hafif bir artış görüldü.
Araştırma ekibi, “kısa süreli ağızdan BPA alımının insülin duyarlılığını bozabileceğine” ilişkin insanlarda yayımlanan ilk deneysel kanıtı sunduklarını belirtti. Bulgular, Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism dergisinde yayımlandı. Çalışmanın ön sonuçları 2024’te Amerikan Diyabet Derneği’nin Bilimsel Oturumları’nda sunulmuştu.
‘Güvenli doz’ tartışması
ABD Çevre Koruma Ajansı (EPA), BPA için yaşam boyu güvenli sayılan sınırı vücut ağırlığı kilogramı başına günde 0,05 miligram olarak tanımlıyor. TRT Haber’in aktardığı çalışmada araştırmacılar, mevcut verilerle birlikte değerlendirildiğinde bu bulguların düzenleyici kurumların referans dozları yeniden ele almasını gerektirebileceğini ifade ediyor. Bulguların toplum geneline ne ölçüde uygulanabileceğini görmek için daha geniş örneklemli çalışmalara ihtiyaç olduğu vurgulanıyor.
BPA nedir, nerede bulunur?
BPA, 1960’lardan bu yana çok sayıda plastik ambalajda ve gıda-içecek kutularının iç yüzeyini kaplayan epoksi reçinelerde kullanılan endüstriyel bir kimyasal. Haberde, bazı tahminlere göre ABD nüfusunun yüzde 90’ından fazlasının idrarında BPA izine rastlandığı aktarılıyor. BPA’nın vücutta östrojeni taklit edebildiği uzun süredir biliniyor; 1990’lardan itibaren ısıtılmış polikarbonat ürünlerden gıdaya geçtiği gösterildi. Hayvan ve gözlemsel insan çalışmalarında üreme, nörogelişim, kalp-damar ve metabolik göstergelerle ilişkiler rapor edilmişti; yeni çalışma bu bağlamda deneysel insan verisi sunuyor.
Çalışmada katılımcılar, EPA’nın güvenli kabul ettiği dozda BPA’ya veya plaseboya rastgele atanarak beş gün izlendi. Duyarlılık ölçümleri daha hassas yöntemlerle yapıldı. Araştırmacılar, kısa vadede dahi gözlenen değişimlerin klinik ve halk sağlığı açısından önem taşıyabileceğini belirtiyor. Bununla birlikte bulguların daha geniş popülasyonlarda doğrulanması gerektiği notu düşülüyor.