TRT Haber’in aktardığına göre İranlı bir yetkili, 22 Ağustos 2026’da yaptığı açıklamada İsrail ve ABD’ye ait gemilerin Hürmüz Boğazı’ndan İran’ın izni ve gözetimi olmadan geçemeyeceğini belirtti. Açıklama, boğazdan yapılacak geçişlerin “izin ve gözetim” şartına bağlandığını vurguluyor.
Haberde, hedef alınan kategorinin özellikle İsrail ve ABD’ye ait gemiler olduğu ifade edildi. Yetkili, izin verilmeden ve İran makamlarının denetimi olmadan bu gemilerin boğazı kullanamayacağını söyledi.
Hürmüz Boğazı, Basra Körfezi ile Umman Denizi’ni ve Hint Okyanusu’nu birbirine bağlayan dar bir su yolu. İran kıyıları ile Umman’a bağlı Musandam Yarımadası arasında konumlanan boğaz, Körfez’deki limanlara erişim için zorunlu bir geçiş noktası niteliğinde.
Bölgede ticari gemiler ve donanma unsurları yoğun biçimde seyrederken, kıyı devletleri ile bölge dışı aktörlerin deniz trafiğine ilişkin farklı yaklaşımları dönem dönem gündeme geliyor. İranlı yetkilinin beyanı da, bu tartışmaların sürdüğü bir dönemde, belirli ülke bayrağı taşıyan veya bu ülkelere ait gemilere yönelik koşul içeren bir çıkış olarak kayda geçti.
TRT Haber’in haberinde, “izin ve gözetim” vurgusunun altı çizilirken, bu şartların nasıl yerine getirileceğine dair usul ve uygulamaya ilişkin ayrıntılar aktarılmadı. Açıklamanın, hangi kurumun hangi mekanizma üzerinden izin ve gözetimi sağlayacağına dair teknik bilgi de haberde yer bulmadı.
Hürmüz Boğazı, Körfez ülkelerinin ham petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz başta olmak üzere çeşitli yüklerini dünya pazarlarına taşıyan rotaların üzerinde bulunuyor. Boğazdan geçen deniz trafiği, Körfez’e kıyısı olan ülkelerin ekonomik faaliyetleri açısından kritik önemde kabul ediliyor.
Deniz hukukunda boğazlardan geçişe dair farklı rejimler bulunsa da, pratikte kıyı devletlerinin güvenlik ve denetim beklentileri ile seyrüsefer serbestliği ilkesi arasında hassas bir denge söz konusu. İranlı yetkilinin beyanı, bu dengenin nasıl yönetileceğine dair yeni bir tartışma başlığını işaret ediyor.
Haberde, İsrail ve ABD makamlarının bu beyana yanıt verip vermediğine ilişkin bir bilgi bulunmuyor. Ayrıca İran tarafının, kuralın yürürlüğe girişine veya kapsama dair takvime ilişkin bir duyuru paylaşıp paylaşmadığı da TRT Haber’in metninde yer almıyor.
Gelişmeye ilişkin yeni detaylar oldukça, resmi makamların yapacağı ek açıklamalar deniz trafiğinin işleyişi ve uygulamanın çerçevesi konusunda daha fazla netlik sağlayacaktır. Şimdilik TRT Haber’in aktardığı beyana göre, İsrail ve ABD’ye ait gemilerin Hürmüz Boğazı’ndan geçişi İran’ın izin ve gözetim şartına bağlanmış görünüyor.