Gök bilimciler, bir milyon yıldan daha genç ve Jüpiter büyüklüğünde bir gezegen olan Elias 2-24 b’yi doğruladı. TRT Haber’in aktardığına göre gezegen, ev sahibi yıldızının etrafındaki gaz ve toz diskinin içinde gömülü duruyor ve bu nedenle “bilinen en genç gezegen” olarak kayda geçti. Bulgular, 16 Eylül’de Astrophysical Journal Letters’ta yayımlandı.

Çalışmaya Şili’deki Diego Portales Üniversitesi’nden doktora adayı Andrea Bernardi liderlik etti. Ekip, Hawaii’deki W. M. Keck Gözlemevi’nde koronagraf kullanılarak daha önce gözlemlenmiş yedi genç yıldızın arşiv verilerini inceledi. Koronagraf, yıldız ışığını bastırarak yakın çevredeki sönük cisimlerin seçilmesini sağlıyor. Araştırmacılar, tozlu disklerdeki boşlukların gezegenlerin açtığı izler olabileceği varsayımıyla bu bölgeleri taradı ve Elias 2-24 b’yi böyle bir boşlukta buldu.

TRT Haber’in aktardığına göre, Elias 2-24 b yaklaşık Jüpiter’in kütlesine sahip ve Dünya’dan yaklaşık 450 ışık yılı uzaklıkta. Sistem çok genç olduğu için, gözlemler Güneş Sistemi’nin erken evrelerine benzer koşulları incelemek için nadir bir fırsat sunuyor.

Şili’deki Astrofizik Çalışmaları Enstitüsü’nden Prof. Lucas Cieza, mevcut gezegen oluşum modellerinin en genç gezegen rekorunu daha önce elinde tutan ve 5 milyon yıldan daha yaşlı olan sistemleri bile açıklamakta zorlandığını; Elias 2-24 b’nin ise bu modellerde eksik süreçler olabileceğini gösterdiğini söyledi. Mevcut tahminler, Güneş’e Jüpiter mesafesinde Jüpiter büyüklüğünde bir gezegenin oluşmasının yaklaşık 5 milyon yıl süreceğini öngörüyor.

On yıllık bir bulmacanın çözümü

ALMA ile yapılan önceki gözlemler, Elias 2-24’ün diskinde bir boşluk göstermişti. Avrupa Güney Gözlemevi’nin Çok Büyük Teleskobu (VLT) da bu boşlukta sönük bir ışık noktası yakaladı. Bu işaretler genç bir gezegen ihtimalini gündeme getirdi; ancak gezegenin yıldızından Dünya–Güneş mesafesinin yaklaşık 55 katı uzakta görünmesi, standart modellere göre bu kadar kısa sürede bu boyuta ulaşmasını zor açıklanır kılıyordu.

Bernardi ve ekibi, Keck Gözlemevi Arşivi’ndeki 2018 ve 2020 verilerini kullanarak nesnenin izini sürdü ve sönük ışık noktasının gerçekten bir gezegen olduğuna dair kanıtları güçlendirdi. Böylece hem disk boşluğunun nedeni hem de genç gezegenin varlığı bir arada desteklenmiş oldu.

Neden önemli?

TRT Haber’in aktardığına göre, genç gezegenlerin erken evreleri genellikle yoğun toz nedeniyle doğrudan gözlemlenemiyor. Bu keşif, disklerdeki yapısal izlerle doğrudan görüntülemeyi birleştirerek gezegen oluşum zaman ölçeklerine ilişkin anlayışı zorluyor. Elias 2-24 b gibi örnekler, büyük gezegenlerin beklenenden hızlı şekillenebileceğine işaret eden yeni kanıtlar sağlıyor.