Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) firmaların yurt dışı kaynaklı döviz gelirlerini Türk lirasına (TL) çevirmeyi teşvik eden uygulamasında 1 Ekim’de yeni dönem başlıyor. Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in AA’ya yaptığı açıklamaya göre, uygulama daha esnek ve sade şartlarla devreye girecek ve daha fazla firmanın destekten yararlanması hedeflenecek.
TCMB’nin “Firmaların Yurt Dışı Kaynaklı Dövizlerinin Türk Lirasına Dönüşümünün Desteklenmesi Hakkında Tebliğ”ine ilişkin uygulama talimatı yayımlandı. TRT Haber ve Habertürk’ün aktardığı ayrıntılara göre, daha önceki “döviz almama taahhüdü” kaldırıldı. Yeni dönemde destekten yararlanacak firmalar için “döviz pozisyon oranı” şartı getirildi.
Talimata göre, firmanın destek kapsamında satabileceği yıllık döviz tutarı, katma değerle ilişkilendirilecek ve destek tutarına üst limit uygulanacak. Firmanın yıllık döviz satış limiti; Gelir İdaresi Başkanlığı’ndan temin edilen yıllık faaliyet kârı ile Sosyal Güvenlik Kurumu’ndan alınacak 12 aylık iş gücü maliyetinin toplamı üzerinden hesaplanacak.
Döviz pozisyonu şartı kapsamında, firmanın likit döviz varlıklarının net satış hasılatına veya aktif büyüklüğüne oranı (döviz pozisyon oranı) yüzde 10’u aşmayacak. Firmalar bu oranı, yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir tarafından düzenlenecek ve 15 gün geçerli “Döviz Pozisyonu Bildirim Formu” ile tevsik edecek.
Ayrıca, aracılı ihracat mekanizması kullanan tedarikçi firmaların destekten doğrudan yararlanmasının yolu açıldı. Aracı ihracatçı tarafından tedarikçi adına yapılan döviz satışında TL karşılığı aracı ihracatçıya aktarılırken, destek ödemesi tedarikçiye yapılabilecek. Bu işlemlerde tedarikçi firmanın kendi döviz satış ve destek limitleri ile döviz pozisyon oranı esas alınacak.
Bankaların rolü de güçlendirildi. Aracı bankaların görev ve sorumlulukları artırılırken kontrol süreçleri sıkılaştırıldı. Bankalara, firmalardan destek tutarı üzerinden azami yüzde 1 komisyon alma imkânı tanındı. Düzenlemeyle suistimallerin önüne geçilmesi hedefleniyor.
Bakan Şimşek, düzenlemenin amacını “destek mekanizmasını daha etkin, kapsayıcı ve firmaların gerçek ekonomik faaliyetleriyle uyumlu hale getirmek” olarak açıkladı. Şimşek, üretim, istihdam ve katma değer yaratan reel sektöre desteğin süreceğini belirtti.
Söz konusu uygulama, ağustosta Resmî Gazete’de yayımlanan tebliğ değişikliğinin ardından şekillenen talimatla 1 Ekim’den itibaren yürürlüğe girecek. TCMB’nin yeni çerçevesiyle, dövizden TL’ye dönüşümde ölçütlerin netleştiği, paydaşların (ihracatçı, tedarikçi, banka) sorumluluklarının tanımlandığı belirtiliyor.