SpaceX, 28 Eylül’de Starship’i ilk kez yörüngeye fırlatmayı deneyecek. TRT Haber’in (kaynak: NBC News) haberine göre 75 dakikalık fırlatma penceresi ABD Doğu Saati ile 08.15’te açılacak. Başarı sağlanırsa yeni nesil Starlink internet uydularının ilk partisi yörüngeye bırakılacak.
Şirket, 2023’ten bu yana Starship’in çeşitli prototipleriyle 13 kez havalandı; bunların yaklaşık yarısı istenmeyen patlamayla sonuçlandı. SpaceX, bugüne kadarki denemelerde aracı kasıtlı olarak güvenli yörünge altı rotalarında tuttuğunu, kontrol kaybında planlanan noktaya geri dönecek şekilde uçurduğunu açıkladı. İlk kez hedef yörünge olduğundan bu “güvenlik ağı” devre dışı kalacak.
Yörünge denemesi, SpaceX’in Starlink ağının kapasitesini artırmak için tasarlanan geliştirilmiş uyduları ve CEO Elon Musk’ın enerji yoğun yapay zekâ modellerine güç vermeyi umduğu yörünge veri merkezleri gibi teknolojileri devreye alma planlarının parçası olarak sunuluyor. Şirketin Starship için NASA ile, Apollo’dan bu yana ilk kez astronotları Ay yüzeyine indirmeyi amaçlayan milyarlarca dolarlık bir sözleşmesi bulunuyor.
SpaceX, olası risklere karşı bazı önlemlerden söz ediyor. Şirket, uçuşun ilk dakikalarında arıza belirtisi görülürse planlanan motor ateşlemesini iptal ederek aracı yörünge altı rotasında tutabileceğini belirtiyor. Starship’in görev yüksekliği yaklaşık 275 kilometre olarak veriliyor; bu irtifa Uluslararası Uzay İstasyonu’nun (~400 km) ve Çin’in Tiangong istasyonunun (>340 km) altında. Kontrol kaybı halinde aktif uydularla çarpışma riski doğabileceğine dikkat çekiliyor.
Illinois Üniversitesi’nden havacılık ve uzay mühendisliği doçenti Joseph Gonzalez, itici sistemlerde sızıntı veya motorların ateşlenmemesi gibi senaryolarda “yörüngede risk oluşturabilecek ölü bir nesne” ihtimaline işaret ediyor. Bu yüzden erken aşama iptal seçeneği kritik görülüyor.
Görev test statüsünde kalmaya devam edecek. Temmuzdaki son uçuşta Super Heavy güçlendiricisi, Körfez üzerinde dik iniş denemesi öncesinde 13 motordan yalnızca 8’ini yeniden ateşleyebilmişti. SpaceX, bu soruna karşı motor filtrelemeyi iyileştiren donanım ve yeniden ateşleme güvenilirliğini artıran yazılım değişiklikleri yaptığını duyurdu. Güçlendirici bu uçuşta karaya dönmeyecek; okyanus üzerinde bir deneme inişi yapmayı hedefleyecek.
Üst kademedeki Starship uzay aracı kendi motorlarını çalıştırarak uçuşa devam edecek. SpaceX, ilk kez operasyonel uyduların konuşlandırılmasının beklendiğini, ancak aracın üzerindeki değişikliklerin aktif biçimde incelendiğini vurguluyor. Şirket, olası aksaklıkları izlemek ve gerektiğinde uçuş profilini değiştirmek üzere planlar yaptığını belirtiyor.
Başarı, Starship’in test aşamasından kademeli olarak “operasyonel” döneme geçişi için büyük bir eşik sayılabilir. Ancak hem mühendislik hem de güvenlik başlıklarında kritik sınamalar sürüyor; özellikle motor yeniden ateşleme performansı ve yörüngede güvenli ayrışma/adım sıralaması yakından izlenecek.