Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan, 17 Eylül’de yaptığı açıklamada ülkesindeki Rus askeri varlığının güvenlik açısından “hayati” bir rol oynamadığını belirterek, Gümrü’de konuşlu 102. Rus Askeri Üssü’ne “ihtiyaç olmadığını” söyledi. TRT Haber (AA kaynaklı) ve CNN Türk’ün aktardığına göre Paşinyan, “Askeri üs, Ermenistan’ın güvenliği için hayati önem taşımıyor” ifadelerini kullandı.
Paşinyan, üssün varlığının Ermenistan’ın güvenliğine “ekstra bir katkı sağlamadığını” belirtti. Sözcü ve TRT Haber’in haberlerine göre, “Rusya bizim dost ülkemizdir. Bizim Rus askeri üssüne ihtiyacımız yok. Çıkarmak istiyorlarsa buyursunlar, hemen yarın çıkarsınlar ama kalmak istiyorlarsa, Ermenistan için gereksiz olan bir üssün kalma koşullarını konuşmaya hazırız” dedi.
Başbakan, üsle ilgili tartışmayı Ermenistan’ın değil Rusya’nın gündeme getirdiğini vurguladı. CNN Türk ve TRT Haber’e göre Paşinyan, konunun ilk olarak Rusya tarafından açıldığını söyledi.
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, daha önce yaptığı bir açıklamada, Ermenistan’ın bu altyapıya ihtiyaç duymadığına karar vermesi halinde “yarın bile” çekilebileceklerini belirtmişti. Bu ifade, TRT Haber, CNN Türk ve Sözcü’de yer alan haberlerde aktarıldı.
Gümrü’deki 102. Üs ve hukuki zemin
Gümrü’deki 102. Rus Askeri Üssü, Rusya’nın Güney Kafkasya’daki başlıca askeri varlıklarından biri olarak biliniyor. Üs, 1995’te imzalanan anlaşma kapsamında faaliyet gösteriyor. TRT Haber, CNN Türk ve Sözcü’de yer alan bilgilere göre üste kara kuvvetleri birliklerinin yanı sıra hava savunma unsurları ve savaş uçakları da bulunuyor.
Paşinyan’ın son açıklamaları, Ermenistan ile Rusya arasındaki askeri iş birliğinin geleceğine ilişkin yeni bir tartışma başlığını işaret ediyor. Ancak kaynaklarda, üssün statüsüne dair resmî bir fesih süreci başlatıldığına veya yeni bir anlaşma müzakeresine geçildiğine ilişkin bilgi yer almıyor.
Paşinyan’ın “kalma koşullarını konuşmaya hazırız” ifadesi, mevcut düzenlemelerin gözden geçirilebileceğine işaret ediyor. Putin’in “yarın bile ayrılırız” sözleri ise Moskova’nın, Erivan’ın kararına bağlı olarak çekilme seçeneğini masada tuttuğunu gösteriyor. Taraflardan, bu beyanların ardından atılacak adımlara ilişkin yeni bir takvim veya detaylı açıklama gelmedi; haberlerde böyle bir bilgi bulunmuyor.
Açıklamaların merkezinde, üssün Ermenistan’ın güvenliğine katkısının derecesi ve bu katkının “hayati” olup olmadığı yer alıyor. Paşinyan’ın değerlendirmeleri, güvenlik mimarisinin yeniden tanımlanmasına yönelik siyasi bir iradeye işaret ederken, 1995 anlaşmasının geleceği konusunda somut bir süreç bilgisi şu an için paylaşılmadı.