New York Times’ın Gelir İdaresi (IRS) kayıtlarına ve piyasa kaynaklarına dayandırdığı, CNN Türk’ün 30 Eylül’de yayımladığı habere göre Meta, yapay zekâ yatırımlarını “ticari operasyon” yerine “deneysel pilot” olarak sınıflandırıp 2025 yılı vergi yükümlülüğünü yaklaşık 4 milyar dolar düşürdü. Haberde bu indirimin vergi yükünde neredeyse yüzde 70’e karşılık geldiği belirtildi.

CNN Türk’ün aktardığına göre Meta, sadece yeni kurduğu yapay zekâ veri merkezlerini değil, başka üreticilerden temin ettiği ve ticari başarısı kanıtlanmış son nesil işlemcileri de “deney sarf malzemesi” kapsamında gösterdi. Bu yaklaşımın yasal dayanağı olarak 1980’lerde inovasyonu teşvik amacıyla kabul edilen Federal Araştırma Teşvik Kanunu gösterildi.

IRS kayıtlarında Meta’nın, söz konusu araştırma teşvikinden en fazla yararlanan halka açık şirket olarak yer aldığı bildirildi. Habere göre şirketin bu vergi planlaması Washington’da tepki topladı; bir yanda büyük teknoloji şirketlerinin rekor kârlar ve trilyon dolarlık piyasa değerlerine ulaşması, diğer yanda geçmişten gelen vergi teşviklerini kullanarak kamu gelirlerini azaltmaları etrafında tartışma büyüdü.

CNN Türk’ün özetlediği NYT haberinde, Meta’nın yatırımlarını “başarıya ulaşması garanti olmayan büyük ölçekli deney” çerçevesine alan bu konumlandırmanın, normalde ticari operasyon sayılması beklenen kalemleri araştırma-geliştirme muamelesi görür hâle getirdiği aktarıldı. Bu sayede vergi matrahı, R&D kapsamında indirim ve kredilerle aşağı çekildi.

Haberde Meta’nın bu uygulamasına ilişkin IRS veya şirket tarafından yapılmış yeni bir resmî açıklama yer almıyor. Ayrıca, indirimin gelecek yıllara nasıl yansıyacağı ya da teşvik kapsamında hangi somut projelerin bulunduğuna dair ayrıntı paylaşılmadı. CNN Türk, gelişmeyi NYT’nin belgeler ve kayıtlar üzerinden yaptığı haberle duyurdu.

Özetle, Meta’nın yapay zekâ altyapı harcamalarını araştırma teşviklerine sokan sınıflandırma tercihi, ABD’de vergi politikası ve büyük teknoloji şirketlerinin vergi yükümlülükleri üstüne süren tartışmayı yeniden alevlendirdi. İlgili düzenlemelerin kapsamı, yorum farkları ve uygulamadaki sınırlar, haberin dayandığı belgelere göre bu vergi avantajının temelini oluşturuyor.