Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, 24 Eylül’de BM 81. Genel Kurulu temasları kapsamında New York’ta gazetecilere konuşarak Birleşmiş Milletler’in reformu için “veto mekanizması kaldırılsın” çağrısı yaptı. Erdoğan, 190’dan fazla ülkenin iradesinin 5 daimi üyenin vetosuyla sınırlandığını belirterek Genel Kurul’un “güçlü ve etkin” kılınması gerektiğini söyledi.
Erdoğan’a göre yeni yapıda seçilmiş üyeler belirli sürelerle görev yapmalı ve yeniden seçilmek isteyenler “uluslararası toplumun güvenini yeniden kazanmak” zorunda olmalı. “Dünyanın sorunlarına 5 üye değil, bütün üyeler çözüm sunsun” diyen Erdoğan, mevcut düzenin küresel istikrar ve insanlık vaadini yerine getirmekte yetersiz kaldığını savundu.
Erdoğan, bu yılki Genel Kurul’un “Güveni Yeniden İnşa Etmek, Dönüşümü Yönetmek” temasıyla toplandığını anımsatarak hitabında Türkiye’nin çok taraflılığa desteğini ve beş başlıkta dile getirdiği reform ihtiyacını vurguladığını aktardı. Gazze’deki gelişmeler ve Sıfır Atık Hareketi gibi iklim eylemi projelerini uluslararası gündeme taşıdıklarını söyledi.
New York temaslarına ilişkin bilgi veren Erdoğan, görevi sona erecek BM Genel Sekreteri Antonio Guterres’in yanı sıra aralarında Birleşik Krallık, Ukrayna, Irak ve Vietnam’ın da bulunduğu 15 ülkenin devlet ve hükümet başkanıyla ikili görüşmeler yaptığını belirtti. Ayrıca ABD Başkanı Donald Trump’ın davetiyle Amerika ve Körfez İşbirliği Konseyi ülkelerini bir araya getiren bir toplantıya katıldığını; ABD iş çevreleri, düşünce kuruluşları ve Türk-Amerikan Müslüman toplumu temsilcileriyle görüştüğünü ifade etti.
Türkiye-ABD ilişkilerine de değinen Erdoğan, gelecek yıl diplomatik ilişkilerin tesisinin 100. yıl dönümü olduğunu hatırlatarak 2027 yılını iki ülke münasebetleri açısından “bir referans” haline getirmeyi hedeflediklerini söyledi.
Hürmüz Boğazı’ndaki gerilim için “seyrüsefer serbestisi korunmalı” diyen Erdoğan, boğazın gemi trafiğine kapatılmasına karşı olduklarını vurguladı. Ticari gemi trafiğindeki dramatik azalışın meselenin küresel enerji ve ticareti doğrudan etkilediğini gösterdiğini belirterek, “Sorunların diyalog ve müzakereyle çözülmesi için Hürmüz açılmalıdır” ifadesini kullandı.
Erdoğan, ilk kez BM Genel Kurulu’nda konuştuğu yıllardan bugüne çizgisini koruduğunu söyleyerek Suriye, Irak, Ukrayna-Rusya savaşı, Afrika, Myanmar ve Gazze örnekleri üzerinden adil bir küresel düzen çağrısını yineledi. Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas’ın iki yıl üst üste BM’ye gelememesini uluslararası sistemdeki adaletsizliğin göstergesi olarak niteledi.