Birleşmiş Milletler (BM) İnsan Hakları Ofisi, 25 Eylül 2026’da yayımladığı güncelleme raporunda, işgal altındaki Filistin topraklarındaki yasa dışı İsrail yerleşimlerine ilişkin veri tabanında 11 ülkeden 214 şirketin yer aldığını açıkladı. Açıklama, TRT Haber’in AA kaynaklı haberine göre Cenevre çıkışlı yapıldı.
Raporda, BM İnsan Hakları Konseyinin (İHK) yetkilendirmesiyle oluşturulan veri tabanının ilk kez 2020’de yayımlandığı, ardından 2023 ve 2025’te güncellendiği hatırlatıldı. 2026 güncellemesi; tarım, ulaşım, depolama, atık yönetimi, enerji, gıda ve konaklama/ağırlama gibi sektörlerde faaliyet gösteren şirketlere odaklandı.
BM İnsan Hakları Ofisi, 2024’te yaptığı kamuya açık görüş çağrısı sonrası 596 işletmeye ilişkin bildirim aldığını aktardı. Kurum, geçen yılki raporda ve mevcut kaynaklar çerçevesinde bu işletmelerden 215’ini incelediğini, bu güncellemede ise geriye kalan 381 işletmeden 126’sını değerlendirdiğini belirtti. İncelenen 126 işletmeden 61’i listeye eklendi; daha önce listede bulunan 5 şirketin artık söz konusu faaliyetlerde yer almadığı tespit edilerek listeden çıkarıldı. Ofis, değerlendirmesi bu rapor dönemine yetişmeyen şirketlerin incelenmesine devam edildiğini bildirdi.
Listede İsrail merkezli şirketlerin yanı sıra birçok ülkeden firmalar bulunuyor. TRT Haber’in aktardığına göre, uluslararası şirketler arasında ABD’den Airbnb Inc., Booking Holdings Inc., Expedia Group Inc., Friends of Ir David, Hayovel Inc., Motorola Solutions, Inc., Re/Max Holdings, Inc. ve TripAdvisor, Inc.; Hollanda’dan Booking.com B.V.; Lüksemburg’dan Altice International Ltd.; İspanya’dan Construcciones y Auxiliar de Ferrocarriles S.A. (CAF), Ingenieria y Economia del Transporte S.M.E. M.P, S.A. (Ineco) ve Salvat Logistica S.A.; Fransa’dan Egis ve Egis Rail; Çin’den Fosun International Ltd.; İngiltere’den Greenkote P.L.C. ve J.C. Bamford Excavators Ltd.; Almanya’dan Heidelberg Materials AG; Güney Afrika’dan Absoluteskin Cosmetics (Pty) Ltd.; Meksika’dan Orbia Advance Corp Sab de CV yer aldı.
Rapor, BM’nin İş Dünyası ve İnsan Hakları Rehber İlkeleri temelinde, şirketlerin insan haklarına saygı sorumluluklarına vurgu yaptı. Bu çerçevede şirketlerin olumsuz insan hakları etkilerine “neden olma”, “katkıda bulunma” ve “doğrudan bağlantı” düzeylerinde dâhiliyetleri tanımlandı. İşletmelere, listelenen faaliyetler kapsamında ortaya çıkan olumsuz etkileri gidermek için uygun adımlar atmaları çağrısı yapıldı.
Devletlere yönelik bölümde ise, yetki alanları dâhilinde meydana gelen insan hakları ihlallerinde mağdurların etkili çözüm yollarına erişebilmesi için adli, idari, yasama veya diğer uygun araçların sağlanması istendi. BM İnsan Hakları Yüksek Komiseri Volker Türk, raporun şirketlere gerekli özeni gösterme sorumluluğunu hatırlatan bir uyarı niteliği taşıdığını belirtti.
BM İnsan Hakları Ofisi, raporda yer alan değerlendirmelerin sürdüğünü, bu dönem tamamlanamayan incelemelerin ilerleyen süreçte ele alınacağını bildirdi. Kurum, güncellemeyi hangi yöntem ve ilkelere dayandırdığına dair çerçeveyi de raporda ayrıntılandırdı.